Historia Muzeum Miejskiego w Zabrzu rozpoczęła się w październiku 1935 roku, kiedy to na mocy wniosku nadburmistrza Zabrza podjęto decyzję o utworzeniu Städtische Heimatstube Hindenburg, czyli Miejskiej Izby Regionalnej. Początkowo siedziba mieściła się w willi na obecnej ulicy Szczęść Boże 32a. Uroczyste otwarcie miało miejsce w lutym 1936 roku. Dwa miesiące później po raz pierwszy udostępniono ekspozycję zbiorów zabrzańskich należących do pierwszego kierownika izby- K. Vietha oraz Archiwum Miejskiego z Zabrzu. W maju 1938 roku Miejską Izbę Regionalną przeniesiono do nowej siedziby mieszczącej się w kamienicy przy obecnym placu Krakowskim 9. Wówczas izba zamieniła się już w Städtische Heimatmuseum (Miejskie Muzeum Regionalne).

W czasie II wojny światowej muzeum poniosło liczne straty. Większość zbiorów wywieziono w głąb Niemiec oraz zniszczono. Także budynek uległ uszkodzeniu. Po remoncie nastąpiło ponowne otwarcie tej placówki w lipcu 1946 r. Jeszcze tego samego roku muzeum zostało przeprofilowane na Muzeum Przemysłu i Techniki.

W latach 1952-58 placówka ta straciła swoją samodzielność i funkcjonowała jako Oddział Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu. Od 1966 roku Miejskie Muzeum w Zabrzu stało się wielodziałową instytucją typu regionalnego, specjalizującą się w zakresie przemysłu.

Aktualna struktura tego muzeum powstała podczas kolejnej reorganizacji w 1989 roku, podczas której miejsce dotychczasowych działów historii i kultury regionu, a także plastyki nieprofesjonalnej zajęły 3 działy merytoryczne:

• dział historii (największy, w tym także numizmaty z kolekcjami śląskiego pieniądza zastępczego oraz medali zabrzańskich ),
• dział kultury (głównie dokumentowanie kultury plebejsko – miejskiej ludności śląskiej),
• dział plastyki (zbiory malarstwa, grafiki i rzeźby śląskich twórców plebejsko-miejskich).

Ponadto istnieje także dział Dokumentacji, Oświaty i Promocji.

Sierpień 2006 roku przyniósł Miejskiemu Muzeum w Zabrzu wielkie zmiany. Z powodu decyzji Inspektora Nadzoru Budowlanego zamknięto kamienicę przy pl. Krakowskim 9. Zbiory tej muzealnej instytucji przeniesiono do tymczasowej siedziby przy ul. 3 maja 91. Dwa lata później otwarto galerię Café Silesia przy ul. 3 Maja 6, w której organizuje się wystawy czasowe. Muzeum nadal czeka na nowe, stałe lokum.

Miejskie Muzeum w Zabrzu posiada w swoich zbiorach szereg kolekcji z zakresu kultury charakterystycznej dla terenu Zabrza oraz najbliższych okolic. Wśród nich znajdują się meble, sprzęty gospodarstwa domowego, przedmioty związane z drobnym handlem, rzemiosłem i usługami (wyposażenie warsztatu m.in. kołodzieja, krawca, rymarza, szewca, piekarza, bednarza), stroje ludowe, materiały fotograficzne, zabytki rzeźby sakralnej z prowincjonalnych warsztatów cechowych, narzędzia gospodarskie używane do uprawy roli i hodowli, sztandary zabrzańskich cechów rzemieślniczych, szkół, towarzystw śpiewaczych oraz innych organizacji społecznych.

Godziny otwarcia galerii Café Silesia: 9.00-16.00 (poniedziałek, środa, piątek), 9.00-18.00(wtorek, czwartek), 11.00-15.00 (sobota, niedziela); Muzeum: 8.00 – 15.00 (poniedziałek – piątek).

Click here to view the embedded video.

Kopalnia Węgla „Guido” została założona w 1855 r. Wówczas magnat przemysłowy- Guido Henckel von Donnersmarck założył kopalnię węgla kamiennego „Guido” na potrzeby należącej do niego huty. W latach 70. XIX wieku rozpoczęto tam regularne wydobycie węgla. Gdy po podziale Śląska „Guido” pozostała po stronie niemieckiej (1922 r.), stała się wówczas częścią kopalni „Delbrück” („Delbrückgrube”). Niestety po wyeksploatowaniu złóż kopalnia „Guido” straciła na znaczeniu. Po zakończeniu II wojny światowej zamieniła się w nieczynny rejon Kopalni Makoszowy. Rok 1967 przyniósł „Giudo” przeistoczenie się w kopalnię doświadczalną „M-300”. W 1982 roku kopalnię tę przekształcono w skansen górniczy „Guido”. Stał się on atrakcją turystyczną na Górnym Śląsku ze względu na zachowane w skansenie zabytkowe obiekty techniki górniczej. Skansen Guido jako placówka muzealna działał do 1996 roku. Już wtedy stanowił on jedyną na świecie kopalnię węgla kamiennego dostępną dla turystów. Jedenaście lat później wznowiono tu ruch turystyczny.

Znajdujące się w skansenie „Guido” XIX-wieczne wyrobiska, wieża wyciągowa oraz budynki maszyny wyciągowej i nadszybia zostały wpisane do rejestru zabytków w 1987 roku. To właśnie wtedy podjęto kroki mające na celu zaadaptowanie tego obiektu na cele muzealno-turystyczne.

Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego „Guido” składa się z ze strefy naziemnej pełnej wspaniałych eksponatów (np. maszyna wyciągowa z1927 r. czy koło linowe maszyny wyciągowej z 1934 r.). Kolejnym etapem zwiedzania jest zjazd prawdziwą, oryginalną klatką szybową na poziom 170 m. Następnie z podszybia kopalnianego trasa ta prowadzi zwiedzających w głąb podziemi poprzez wykuty w litej skale przekop. Znajdują się tu świetnie zachowane stajnie, które przenoszą turystów w klimat XIX-wiecznej kopalni. Aranżacja wnętrz i interaktywna formuła zwiedzania, oparta na efektach audiowizualnych (m.in. piski szczurów, trzeszczenie stropów i rozmowy górników) przenosi zaopatrzonych w hełmy górnicze, lampy i pochłaniacze turystów w niezwykły, podziemny świat.
Na poziomie 320 m. (najgłębszym) można zaznajomić się z tradycją i kulturą górniczą poprzez przyjrzenie się ekspozycjom górniczych narzędzi, lamp i sprzętu ratunkowego. Całość znajduje się w doskonale zachowanych korytarzach i komorach górniczych o łącznej długości ponad 2 km. Należy także zwrócić uwagę na bardzo ciekawą budowę geologiczną skansenu Guido. Na terenie skansenu Guido znajduje się najgłębiej położona na całym kontynencie europejskim Teatralna Scena Impresaryjna (głębokość: 320 m).Wszystko to składa się na swoisty rezerwat przyrody nieożywionej, którym jest unikatowa, zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido.

Cena biletów: poziom 170 – normalny: 21 zł, ulgowy: 18 zł; poziom 320 – normalny: 26 zł, ulgowy: 21 zł.

Godziny zjazdów pod ziemię: wt.- śr : 9:00- 14.30, czw.- sob: 9:00-20:00, ndz.: 13:30 – 18:00.

[dane z 2011]

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Klub ten został założony 14 grudnia 1948 roku w Zabrzu. ZS „Górnik” powstał z połączenia KS „Zjednoczenie”, KS „Concordia”, KS „Pogoń” i KS „Skra”. Początkowo kadra skupiła się na konsolidacji drużyny. Potem nadszedł czas na pierwsze sukcesy, w tym awans do drugiej ligi w 1952 roku. Pięć lat później piłkarze Górnika Zabrze zdobyli pierwszy tytuł mistrzowski oraz wygrali finał Pucharu Polski (1:2 z ŁKS). Mistrzostwo ligi wywalczyli: Machnik i Kaczmarczyk (bramkarze), Florenski, Franosz, Czech, Hajduk (obrońcy), Nowara, Gawlik, Olejnik (pomocnicy), Pol, Jankowski, Fojcik, Lentner, Szalecki, Kowol i Wiśniowski (napastnicy).

W ciągu następnych 11 lat Górnik Zabrze nie schodził poniżej „medalowych” miejsc w tabeli ligowej. Szczególnie imponująca była „złota seria” z lat 1963-1967. Wtedy to ten zabrzański klub ustanowił rekord ligi polskiej i aż 5 razy pod rząd zdobył mistrzostwo Polski. Do kolejnego sukcesu przyczynili się nowi, utalentowani gracze – Kostka (bramkarz), Oślizło, Wilczek, Gorgoń, Olszówka, Musiałek, Kulanek, Lubański, Szarmach, Szołtysik, którzy z Polem i Lentnerem zdobyli szóste mistrzostwa Polski. Kolejnymi sukcesami Zabrzan było dwukrotne zwycięstwo w walce o Puchar Polski w latach 1965 (4:0 Czarni Żagań) i 1968 (3:0 Ruch Chorzów). Kolejne mecze Górnika odbywały się na stadionach całej Europy, a nawet świata.

W latach 70. największym sukcesem Górnika Zabrze był awans tej drużyny do finału Pucharu Zdobywców Pucharów w 1970 r. Zabrzanie zmierzyli się wówczas z Manchesterem City i przegrali 1:2 na stadionie w Wiedniu. Zdobyli natomiast 2 Mistrzostwa Polski (sezon 1970/1971 oraz 1971/1972), a także 3-krotnie zwyciężyli w rozgrywkach o Puchar Polski (sezony: 1969/1970, 1970/1971 oraz 1971/1972).

Lata 80. przyniosły Górnikowi Zabrze cztery kolejne tytuły mistrza kraju (1985-1988). A w sezonie 1987/1988 ten zabrzański klub wygrał swój jedyny Superpuchar Polski z Lechem Poznań (2:1).W latach 80 w barwach trójkolorowych grali tacy piłkarze jak: W. Matysik, R. Cyroń, J. Urban, R. Warzycha, J. Wandzik czy M. Piotrowicz.

W latach 90. Górnik Zabrze wypadł z ligowej czołówki. W kolejnych latach klub plasował się mniej więcej w połowie tabeli Ekstraklasy.

Stadionem Górnika Zabrze jest stadion im. Ernesta Pohla (grającego niegdyś w klubie jako Ernest Pol i będącego pierwszym królem strzelców tego klubu).

Górnik Zabrze znany jest także pod przydomkami: Górnicy, Torcida, Trójkolorowi, KSG czy Żabole. Maskotką klubu jest górnik o imieniu Jorguś.

Adres klubu: ul. Roosevelta 81, 41-800 Zabrze.

Click here to view the embedded video.

Obecnie miasto liczy ok. 187 000 mieszkańców [dane z 2011]. Jego powierzchnia wynosi 80, 40 km². Zabrze stanowi część Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Podzielone jest ono na 13 dzielnic i 4 osiedla: Makoszowy, Kończyce, Pawłów, Helenka, Grzybowice, Osiedle Janek, Centrum Północ, Centrum Południe, Zaborze Północ, Zaborze Południe, Rokitnica, Biskupice, Maciejów, Mikulczyce, Osiedle Tadeusza Kotarbińskiego, Osiedle Młodego Górnika, Osiedle Mikołaja Kopernika.

Nazwa miasta wzięła się od dawnej wsi Zadbrze (Sadbre) – osady położonej za debrami, czyli dołami, leśnym gąszczem.

Zabrze założono w XIII w. W 1305 roku pojawiła się pierwsza pisemna wzmianka o Zabrzu. W kolejnych latach istnienia tej wsi powstawały w niej: owczarnia, gorzelnia, stajnie, murowany piętrowy dwór, tartaki, młyny, browar. W latach 1792–1822 na terenie Zabrza powstał Kanał Kłodnicki. W 1796 roku uruchomiono pierwszą zabrzańską kopalnię państwową – Królowa Luiza. Następnie utworzono tu także hutę Donnersmarcka, dworzec kolejowy (już nieistniejący), kolejne kopalnie, fabrykę szkła, Dużą Synagogę, elektrownię. W 1915 roku zmieniono nazwę gminy na Hindenburg. Po toczonych walkach w trzech powstaniach śląskich, Zabrze uzyskało prawa miejskie (październik 1922 r.). W nocy z 9 na 10 listopada 1938 r. doszło tu do tzw. Nocy Kryształowej podczas której spalono Dużą Synagogę, zniszczono wiele żydowskich sklepów i aresztowano ok. 350 Żydów.

W czasie II wojny światowej hitlerowcy stworzyli w Zabrzu filię obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu i obozy dla jeńców wojennych. W tym czasie otworzono tu również Miejski Ogród Botaniczny. Po wyzwoleniu miasta przez czerwonoarmistów powrócono do nazwy sprzed 1915 roku. W 1959 roku otwarto w Zabrzu Dom Muzyki i Tańca. Dwanaście lat później doszło tu do katastrofy w kopalni Mikulczyce-Rokitnica w Rokitnicy. Zawalił się wówczas poziom 780 m. i 19 górników zostało przysypanych. Od 1996 roku patronem miasta jest św. Kamil. W 2005 roku połączono Kopalnię Węgla Kamiennego Makoszowy z KWK Sośnica w Gliwicach (KWK Sośnica-Makoszowy). Dwa lata później otwarto dla ruchu turystycznego zabytkową Kopalni „Guido” w Zabrzu. W 2010 roku powstała Filharmonia Zabrzańska. W kolejnym roku oddano do użytkowania odcinek Autostrady A1 – Sośnica(Gliwice)-Maciejów(Zabrze).

Wśród licznych zabytków Zabrza (głównie z przełomu XIX i XX w.) można wyliczyć: wieżę ciśnień huty Donnersmarcka z elementami gotyku, wieżę ciśnień przy ul. Zamoyskiego 2 wzniesioną w stylu ekspresjonistycznym, zabudowę kopalni Guido wraz z podziemnymi wyrobiskami, dwór z przełomu XVIII i XIX wieku, kościół pw. św. Anny (styl neoromański), kościół pw. św. Jana Chrzciciela (styl neogotycki), cmentarz żydowski z XIX w. i ruiny spichlerza z XVII w.

Zabrze jest zaprzeczeniem stereotypu miasta przemysłu węglowego, ponieważ ponad 62% jego powierzchni stanowią tereny zielone (parki, lasy). Tutaj znajduje się także jedna z najdłuższych ulic w naszym kraju (9,5 km długości – ulica Wolności).

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Click here to view the embedded video.

Zabrze położone jest w województwie Śląskim w zachodniej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Sprzyjające warunki, wynikające z położenia geograficznego, które obfitowało w różnego rodzaju zasoby, pozwoliły na szybki i bardzo intensywny rozwój miasta. Odkrycie bogatych pokładów węgla kamiennego na terenie osiemnastowiecznej wsi Zabrzańskiej w dużym stopniu uwarunkowało rozwój górnictwa oraz przemysłu na tamtejszych terenach.

Industrializacja przybrała na sile, zwiększając tym samym maksymalnie tempo rozwoju, szczególnie na przełomie lat 30. oraz 40. XIX wieku. Zapotrzebowanie na węgiel coraz bardziej dawało się we znaki, stwarzając liczne przedsiębiorstwa i miejsca pracy. W 1826r. właścicielami terenów zabrzańskich stała się niemiecka rodzina Donnersmarcków. Za ich sprawą powstały zakłady przemysłowe: kopalnie węgla Concordia oraz Guido a także huta Zabrze (wcześniej zwana hutą Donnersmarck). Druga zamożna niemiecka rodzina, Borsig, założyła między innymi dwie kopalnie węgla: Pstrowski (zwaną wcześniej Hedwigswunsch) i Ludwik (wcześniej – Ludwigsgluck) oraz znajdujące się w Biskupicach stalownię i walcownię blachy oraz hutę żelaza. Zabrze było wspierane również przez innych prywatnych przedsiębiorców a rezultatem tego wsparcia były: huta Reden, fabryka lin i drutu Deichsla, młyn i browar Handlera, gazownia (wybudowana przez Wollheima i Friedländera), brykietownia Wollheima oraz elektrownia, wybudowana w 1897r. stanowiła pierwszą elektrownię wybudowaną na ziemiach polskich. Rozwój przemysłu napędzał rozwój handlu oraz bankowości.

W XIX wieku w Zabrzu powstał dom handlowy A. Januszewskiego. Postępujący wciąż proces przyczynił się do migracji – zapotrzebowanie na wyspecjalizowanych fachowców oraz robotników było ogromne. Z kolei rosnąca ilość mieszkańców wymuszała coraz to większą liczbę mieszkań, sklepów i innych ośrodków. Wkrótce gmina Stare Zabrze otrzymała pozwolenie na urządzenie placu targowego. Plac został ogłoszony mianem od dnia, w którym targ się odbywał, poniedziałku – Montagmarktplatz.

Na koniec wieku a dokładnie w 1894r. miała miejsce jeszcze jedna wspaniała inwestycja. Ulice Małego i Starego Zabrza powitały tramwaj parowy, który z czasem został zmieniony w elektryczny. XX wiek stanowił wyjątkowy czas dla miasta. Był to czas rozwoju istniejących zakładów przemysłowych i rozrastania się budynków o użytku publicznym, ale niestety również czas wojny i powstań (1919, 1920 oraz 1921 rok). W 1918r., po zakończeniu I wojny światowej, miały miejsce liczne manifestacje, których celem było przyłączenie Śląska do Polski. Niestety, wynikiem plebiscytu z roku 1921 Zabrze stało się miastem granicznym, gdzie władze niemieckie chciały pokazać propagandowy bastion niemczyzny.

W październiku 1922r. przyznano Zabrzu, ówcześnie największej wsi w Europie, prawa miejskie. Miasto zaczęło na nowo się rozwijać, zmieniając dotychczasowy obraz. II wojna światowa przyniosła ze sobą wiele strat i zniszczeń. Kiedy marcem 1945r. władze polskie przejęły ponownie administrację nad miastem, zastały zniszczony pejzaż Zabrza, obrabowany z dóbr materialnych i pozbawiony dużej liczby mieszkańców. Kolejne lata były ciężkie dla miasta. Zbyt intensywne inwestowanie w przemysł ciężki w okresie realnego socjalizmu doprowadziło do degradacji Śląska w wymiarze przyrodniczym, technicznym, społeczno – kulturowym, wytwórczym a także politycznym. Socjalizm zostawił Zabrze w słabej kondycji, na którą składały się między innymi zacofana gospodarka czy głębokie zniszczenia ekologiczne. Okres XIX i XX wieku był czasem wielkich zmian historycznych dla miasta, podczas których, oddając się w pełni rozwojowi przemysłowemu, Zabrze stanowiło chlubę kraju i ogromny potencjał gospodarczy, ale również przykład prawie doszczętnej degradacji środowiska naturalnego.